و بيخ آن مانند پياز نرگس مىماند . گل آن در رنگ و شكل مانند گل سورنجان است . داخل گل تارهاى زرد مايل به سرخى دارد ، آن را زعفران مىگويند . « 1 » زعفران گياهى است پايا و بصلى از تيره زنبقيها ، داراى ساقه زيرزمينى كه از دو پياز خارج مىشوند . پيازهاى آن سخت و مدور و گوشتدار و پوشيده از غشاءهاى نازك و قهوه‌اى رنگ است . قسمت مورد استفاده اين گياه ناحيه انتهايى خامه و كلاله آن است كه به نام زعفران خريد و فروش مىشود . بوى زعفران قوى و معطر و طعمش تلخ و كمى تند است . « 2 » زعفران داراى يك روغن مايع فرّار و ماده رنگينى است كه تارهاى پيچيده آن رنگ نارنجى دارد و داراى خواص نيروبخش ، قاعده‌آور ، محرك باه ، مقوى اعضاء و اعصاب ، مدر بول و حيض ، مسقط جنين و براى معده و لثه و سينه خوب است و مسكن درد دندان است . دم‌كرده 15 گرم آن در يك ليتر آب در معالجات اختلال قاعدگى آثار مهمى دارد ، زعفران درد كمر و تشنج و سرفه ، هيسترى ، درد معده را از بين مىبرد و ادرار و عرق بدن را خارج مىسازد ولى زنهاى حامله بايد از آن پرهيز كنند . زعفران اسم عربى است و به سريانى كركم ، در انگليسى بناقران و به هندى كيسر و كم‌كم و كنگم و كنكون مىگويند و آن تارهايى است شبيه به عصفر و بسيار خوشبو و زرد تيره رنگ مايل به سرخى كه از اندرون گلى ظاهر مىشود . « 3 » زعفران را همه كس مىشناسند ، بهترينش زعفرانى است كه تر و تازه و خوشرنگ و داراى بوى تند و خوش باشد . بر موى برگ آن اندكى سپيدى باشد . پرمايه و درست باشد ، زود رنگ مىدهد ، چسبنده نباشد و خرد نگشته باشد ، در اول خشك و در دوم گرم است . قابض ، گدازنده ، و به سبب قبوضيتى كه دارد پزاننده است . جالينوس مىگويد : حرارتش از قبوضيتش قوىتر است ، و روغنش گرمى مىدهد . خوردن زعفران رنگ و روى را صفا مىدهد ، ورم را مىگدازد ، بر باد سرخ مالند مفيد

--> ( 1 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 221 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج دوم ص 1739 . ( 3 ) - محيط اعظم ، ج دوم ص 99 .